LET OP: Voor een juiste werking van deze website dient u JavaScript in te schakelen voor deze browser.
Website opnieuw laden

PERIOS Technische Dienstverlening - RI&E in de praktijk

RI&E in de praktijk


Wat is een RI&E?

Een RI&E bestaat eigenlijk uit twee gedeelten: een lijst waarop alle risicoís in uw bedrijf vermeld staan, met een inschatting van de hoogte van die risico's (samen de eigenlijke 'Risico Inventarisatie en Evaluatie'), en een plan om die risico's aan te pakken, (het bijhorende 'Plan van Aanpak'). Met die twee, die samen de RI&E vormen, kunt u de risicoís voor uw personeel en uw bedrijf terugdringen. En dus ook het financiŽle risico. 

De overheid heeft de RI&E VERPLICHT gesteld voor bijna ieder bedrijf met personeel! Per 1 januari 1994 is dit in de Arbeidsomstandighedenwet opgenomen en deze verplichting is overgenomen in de nieuwe Arbeidsomstandighedenwet 1998 die in november 1999 in werking is getreden. In deze Arbowet geldt ook de verplichting voor alle bedrijven om een bijbehorend Plan van Aanpak te maken. 

En daarmee is de RI&E dus een belangrijk onderdeel van uw Arbobeleid geworden. 
Bij een bezoek van de Arbeidsinspectie zal het hebben van een actuele RI&E dan ook zeker een van de inspectiepunten zijn. 

Gestelde eisen aan de RI&E

De RI&E moet aan een groot aantal eisen voldoen. Artikel 5 van de Arbowet stelt hieraan een aantal algemene eisen, zoals: 
  • de RI&E moet schriftelijk aanwezig zijn en door iedere werknemer kunnen worden gelezen. Ook moet de RI&E aan de ondernemingsraad en de Arbodienst worden toegestuurd.
  • de RI&E moet steeds aan de huidige stand van zaken zijn aangepast, dus actueel zijn. Bij veranderingen in het bedrijf moet ook de RI&E worden aangepast.
  • de Ri&E moet een eerlijke weergave zijn van de actuele stand van zaken.
  • de RI&E moet de complete situatie binnen het bedrijf weerspiegelen. Dus alle afdelingen, functies en werkzaamheden moeten hierin meegenomen worden.
Daarnaast moet de RI&E bestaan uit een aantal onderdelen: 
  • een inventarisatie van alle risico's
  • een lijst van ongevallen die zich in het verleden hebben voorgedaan, waarbij ook het verzuim wordt meegenomen
  • een evaluatie van de risico's, die daarbij worden ingedeeld in gevarenklassen
  • er moet een plan van aanpak worden opgezet hoe die risico's te verlagen zijn en op welke termijn dat gaat gebeuren
  • een gecertificeerde Arbodienst moet dit alles beoordelen
  • de adviezen van de Arbodienst moeten worden besproken en zonodig worden geÔmplementeerd
Ook zijn er een aantal onderwerpen die in iedere RI&E naar voren moeten komen: 
  • welke risico's zijn er bij het gebruik van machines, werktuigen, installaties
  • welke risico's zijn er bij het werken met (grond-)stoffen, vloeistoffen, chemicaliŽn en andere middelen
  • welke risico's hangen samen met de omgeving waar gewerkt wordt en de inrichting daarvan
  • welke risico's zijn er voor bepaalde categoriŽn werknemers
  • welke risico's hangen samen met bepaalde soorten werkzaamheden
  • welke risico's zijn onvermijdbaar
  • welke persoonlijke beschermingsmiddelen zijn beschikbaar en voor wie
  • hoe zijn de werktijden voor de werknemers georganiseerd
  • hoe wordt er omgegaan met (arbo-)procedures
Verder geldt er de algemene stelregel dat hoe groter de risico's zijn, hoe beter dit in de RI&E uitgewerkt moet worden. 

Implementatie van de RI&E

Er moet een keuze gemaakt worden of u de RI&E zelf wilt uitvoeren of samen met een extern bedrijf of uw Arbodienst, maar u mag het niet helemaal uitbesteden. In principe is de uitvoering van de RI&E een onderdeel van de taak van de preventiemedewerker. Het is echter verstandig om hier externe ondersteuning voor te vragen.
Inventarisatie
De RI&E begint met het opstellen van een lijst met knelpunten in het bedrijf. Hiervoor bestaan standaard lijsten, maar bijna altijd ontbreken hierop de bedrijfsspecifieke punten voor uw situatie. Een eventuele lijst van een brancheorganisatie komt vaak al dichter bij de werkelijke situatie, maar vrijwel altijd zullen er zaken ontbreken of niet passen op uw situatie. Toch moeten ook die voor het bedrijf specifieke zaken meegenomen worden in de RI&E. 
Om de inventarisatie voor de RI&E op te tuigen kan gebruik gemaakt worden van diverse gegevensbestanden binnen het bedrijf (indien aanwezig) zoals: 
  • personeelssamenstelling en -verloop
  • gegevens over arbeidstijden en verzuim
  • gegevens over ongevallen
  • gegevens over klachten van werknemers
  • bedrijfsinformatie over arbeidsomstandigheden en (on-)veiligheid
  • productinformatie van in het bedrijf aanwezige producten en stoffen
  • lijsten over het gevaar van producten en stoffen (brand- of explosiegevaar, gezondheidsrisico's) 
  • werkprocedures en voorschriften
  • bedrijfsplattegronden en machinelijsten
Daarnaast zal voor een inventarisatie een rondgang gemaakt moeten worden op het bedrijf waarbij op een kritische manier gekeken wordt naar (on-)veiligheid, werkwijzes, functioneren van mensen, werkomgeving en andere zaken die het welzijn van werknemers negatief kunnen beÔnvloeden. Deze zaken worden ook geÔnventariseerd zodat er een actuele lijst ontstaat die, gecombineerd met bovenstaande gegevensbestanden, de risico-inventarisatie oplevert.
Evaluatie
Wanneer de inventarisatie (voorlopig) compleet is moeten al deze punten geŽvalueerd worden. Ook moeten er oplossingen bedacht worden hoe die risico's aangepakt kunnen worden. Wellicht kunnen binnen een project meerdere risico's in een keer aangepakt worden. Ook zal per risico nagegaan moeten worden wat het aanpakken ervan globaal gaat kosten. 
Uit deze evaluatie moet naar voren komen hoe groot voor ieder punt het risico is, en de volgende vragen zijn daarom voor ieder punt van belang en moeten voor ieder punt ook gewaardeerd worden: 
  • hoe groot is het kans dat het misgaat
  • kan het risico schade aan werknemers veroorzaken, of aan machines of installaties of aan het productieproces zelf
  • is het risico wettelijk wel of niet toegestaan
  • is de aanpak van het risico technisch mogelijk
  • wat is de mening van de werknemers over het risico, hoe graag willen zij dit aangepakt zien
  • is er voldoende investeringsruimte
Wanneer alle risico's zo doorgelopen zijn zal duidelijk worden waar de grootste knelpunten liggen. De lijst met risico's kan dan in volgorde van belangrijkheid worden gezet, met de grootste risico's bovenaan, zodat er een overzichtelijke lijst ontstaat waarin voor iedereen duidelijk is wat het eerst moet worden aangepakt. Een hulpmiddel om de rangorde te bepalen is de risicograaf. (zie kader hiernaast)
Plan van Aanpak
In de evaluatie is al een goed beeld ontstaan van waar de grootste risico's liggen binnen het bedrijf. Ook is er al aangegeven hoe de risico's aangepakt kunnen worden. In het Plan van Aanpak wordt dit verder uitgewerkt en kunnen gedetailleerde oplossingen aangegeven worden en ook de daarvoor benodigde investeringen. 
Een volgend belangrijk punt is de planning voor ieder punt van de lijst: 
  • wanneer wordt het risico aangepakt
  • wanneer is het gereed
  • wie gaat het organiseren of aanpakken en wie is verantwoordelijk
  • hoe en wanneer wordt gerapporteerd en geŽvalueerd over de voortgang
  • wat wordt de volgorde van aanpak, waarbij uiteraard de grootst risico's het eerst moeten worden aangepakt, maar waarbij ook rekening gehouden mag worden met de financiŽle rek van het bedrijf
  • wanneer is een risico voldoende gereduceerd
  • de aanpak van welke risico's is te combineren
Met dit Plan van Aanpak kunnen nu de risico's weggewerkt worden. Wellicht kunnen een aantal ervan zelfs bij de bron worden aangepakt of zijn er meer risico's die gezamenlijk in een klap aangepakt kunnen worden.
Toetsing
Nu de Inventarisatie, Evaluatie, en Plan van Aanpak klaar zijn moeten deze worden getoetst door een gecertificeerde Arbodienst. De Arbodienst controleert uw hele RI&E op volledigheid en of alles is weergegeven zoals het ook daadwerkelijk op het bedrijf is. Ook kijken ze of de actuele regelgeving is toegepast. Deze toetsing door de Arbodienst is wettelijk verplicht. 
Als nu het geheel van de RI&E is goedgekeurd kan begonnen worden met de daadwerkelijke implementatie van het Plan van Aanpak. Het is daarbij verstandig om dit met de werknemers te overleggen, bijvoorbeeld via een OR of PV, en om ook de voortgang regelmatig met hen te bespreken, zodat de RI&E binnen het bedrijf gaat leven en mensen zien dat er daadwerkelijk wat gebeurt. 

Uitvoering

De uitvoering van het Plan van Aanpak zal in een bepaalde volgorde moeten gebeuren. Niet alles kan immers in een keer worden opgelost. Er zullen prioriteiten moeten worden gesteld waarbij maatregelen die een groot effect sorteren eerder uitgevoerd moeten worden dan andere. Meestal zal het oplossen van alle risico's meerdere jaren in beslag nemen. 
Voorkomen is beter dan genezen. Daarom is het goed om gevaren al bij de bron te elimineren door bijvoorbeeld te kiezen voor een andere machine of productiewijze, of door systemen te kiezen die een hoger niveau van veiligheid hebben. 

Vervolgens

De RI&E is niet iets wat af is zodra de uitvoering van het Plan van Aanpak klaar is. De RI&E moet actueel blijven en moet daarom steeds opnieuw tegen het licht gehouden worden. De RI&E moet worden aangepast wannneer er binnen het bedrijf wijzigingen worden doorgevoerd aan werkmethoden, werkomstandigheden of technieken, of wanneer er nieuwe machines of productielijnen worden geÔnstalleerd. Kortom de RI&E moet aangepast worden zodra de bestaande RI&E niet meer aansluit op doorgevoerde wijzigingen binnen het bedrijf. 
Wanneer er binnen het bedrijf zaken gewijzigd worden is het verstandig om vooraf na te gaan wat de gevolgen voor de RI&E zullen zijn. Op die manier kunnen problemen al bij de bron worden aangepakt en is het niet nodig om achteraf tot de ontdekking te komen dat een nieuwe machine of installatie allerlei risico's met zich met zich meebrengt die vooraf onderkent hadden kunnen worden. 
Een andere reden om de RI&E aan te passen is wanneer er nieuwe inzichten of technieken op de markt komen op het gebied van welzijn en gezondheid binnen bedrijven of op het gebied van (veiligheids-)technieken of ergonomie en werkmethodieken. 

Conclusie

Kortom, de RI&E is een uitstekend hulpmiddel om de veiligheid en het welzijn binnen het bedrijf op een hoger plan te brengen en omdat het actueel moet blijven zal het een doorlopend proces zijn. Daarom is het goed dat bedrijven welzijn en veiligheid gaan zien als iets vanzelfsprekends en dit ook overdragen op hun personeel waardoor ook hun motivatie zal toenemen. De RI&E is daarom geen noodzakelijk kwaad maar een methode om (op langere termijn) kosten te besparen zowel voor het bedrijf zelf als voor de samenleving als geheel. 
WEBCOMP online media